زنبور عسل
ساعت ۱٠:۱٥ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/۱٢/٧   کلمات کلیدی: انواع زنبور ،قسمتهای مختلف بدن یک زنبور ،غده های مهم

 وَ اوحی رَبُّکَ الی النَّحلِ أن إتّخِذِی مِن الجِبالِ بُیُوتا و مِن الشَّجَرِ و مَمّا یَعرشُونَ ثُمَّ کُلی من کُلِّ الثَّمراتِ فأسُلِکی سُبُلَ رَبِّکَ ذُلَلاً یَخرُجُ مِن بُطونِها شرابٌ مُختَلِفٌ ألوانُهُ فیهِ شِفاءً للِنّاسِ إنَّ فی ذلکَ لَآیهً لِقومٍ یَتفکّروُنَ    (نحل : 69-68)

«و خدا به زنبور عسل وحی کرد که از کوهها و درختان و سقفهای رفیع منزل گیرید. و سپس از حلاوت و میوه‌های شیرین و شهد گلهای خوشبو تغذیه کنید و راه پروردگارتان را به اطاعت بپوئید آنگاه از درون آنها شربت شیرین به رنگهای مخلتف بیرون آید که در آن شفای مردمان است. در این کار نیز نشانه قدرت خدا برای متفکران پیداست».

   

 زنبور عسل موجودی است که به صورت اجتماعی زندگی می کند و به دو صورت نر و ماده می باشد که ماده ها شامل ملکه و زنبور کارگر می باشند. زنبور عسل یکی از حشرات مفید برای انسان است که متعلق به رده دوبالان می‌باشد. و زنبور عسل حدود 150 میلیون سال قبل وجود داشته و مشغول زاد و ولد بوده است. منتها با این تفاوت که در آن فاقد یک زندگی اجتماعی بوده و مثل خیلی از زنبورهای غیر عسلی امروزی ، زندگی انفرادی داشته و هر زنبور لانه مخصوص بخود را داشته و در آن زندگی می‌کرده است. کندو محلی است که زنبورها در آن تولد یافته ، کار کرده ، خواهران و برادران خود را پرورش داده و مواد غذایی لازمه را در آن انبار و ذخیره می‌کنند. زنبور عسل دارای نژادهای مختلف است و ساختمان بدنی پیچیده‌ای دارند.

 

انواع زنبور:

زنبورهای یک کندو شامل یک ملکه ، چند صد زنبور نر و چندین هزارزنبور کارگر می‌باشد. در تابستان و بهار که زنبورها فعالیت زیادی برای جمع آوری شیره دارند کندو ممکن است 7 - 5 کیلو زنبور داشته باشد و تعداد زنبورهای نر در این موقع زیادتر از هر موقع دیگر در کندو دیده شوند. هر یک از این دو نوع زنبور وظیفه خاصی دارند ولی منظوری که یک کندو تعقیب می‌نماید عبارت از بقای نسل و یا دفاع ونگهداری کندو می‌باشد و نظر انفرادی در بین نیست و هیچکدام از آنها در نتیجه سعی انفرادی قادر نیستند که برای مدت طولانی زنده بمانند و بنابراین هدف آنها بطور دسته جمعی انجام می‌گیرد.

1.     ملکه (Queen) که تخم می‌گذارد.

2.     نرها (prones) کارشان فقط بارور کردن ملکه‌های جدید است.

3.     کارگرها (Worker) که ماده عقیم هستند و اغلب متعددیدارند.

ملکه

ملکه مادر کندو بوده و جنسیت آن ماده می‌باشد. طول بدن ملکه هیجده میلی متر می‌باشد. بال‌های آن کوچک بوده و خرطوم آن توانایی جمع آوری شهد گلها را نداشته و درعوض دارای شکمی بزرگ‌تر از ماده‌های کارگر بوده و دو تا شش سال می‌تواند زنده بماند. ولی در زنبورداری تجاری بیش از دو سال از یک ملکه استفاده نمی‌شود. ملکه عسل و گرده نمی‌خورد و بجای آن ژله رویال مصرف می‌کند. یک ملکه خوب بطورمتوسط درتابستان و بهار روزانه ۱۵۰۰ عدد تخم میگزاردکه این مقدار در پاییز به ۳/۱ این مقدارمیرسد . ملکه به دلایل مختلف در زمستان تخمگزاری نمی کند .

نیش ملکه همانند شمشیر تازی بوده و بدون خار می‌باشد.و همچنین جثه ملکه از دیگر زنبورها بیشتر است.

 

جفتگیری ملکه :

اصطلاحا این عمل را پرواز عروسی (Neptune) می گویند که 5 روز پس از خروج ملکه از سلول نوزادی اتفاق می افتد.ملکه به همراه بسیاری از زنبور های نر به پرواز در می آید او در ارتفاعات بالا پرواز کرده و تنها چند نر از 500 نر موفق به جفتگیری می شوند. ارگان نرینه زنبور نر موفق, پس از جفتگیری شکسته و در ارگانلهای حیاتی ملکه گیر می کند و باعث مرگ زنبور نر می شود و ملکه 3 الی 4 روز بعد از جفتگیری تخمگذاری می کند.

زنبور نر

این زنبور دارای چشمان و بدنی بزرگ می باشد .زنبورهای نر در کندو تنها وظیفه بارور نمودن ملکه را دارند و دارای نیش نمی‌باشند. دارای سر و بالهای بزرگ می‌باشند. توانایی جمع‌آوری شهد و گرده را نداشته و ۲۴ روز زنده می‌مانند.

زنبور نر در حجره‌های بزرگ‌تری نسبت ‌به زنبورهای کارگر پرورش می‌یابند. تخمهای بارورنشده ملکه به زنبور نر تبدیل می‌شوند.

زنبور کارگر

جنسیت زنبورهای کارگر ماده بوده. طول بدن آنها ۹ میلیمتر می‌باشد. در یک کندوی قوی با تعداد ۱۰ قاب۷۰ هزار زنبور کارگر وجود دارد. زنبورهای کارگر با اینکه ماده هستند توانایی بارور شدن ندارند. ولی در صورت نبودن ملکه در کندو می‌توانند تخم ریزی کنند. که در زنبورداری ماده تخم گذارگفته می‌شود. نیش زنبورهای ماده خاردار بوده و طول آن در حدود ۱ میلی متر می‌باشد. به خاطر وجود همین خارها پس از نیش زدن و ورود زهر به بدن موجوداتی که ساختار گوشتی دارد نیش در پوست گیر کرده و موجب جدا شدن کیسه زهر از زنبور می‌شود. و پس از چند دقیقه زنبوری که نیش زده خواهد مرد. وظیفه این زنبور ها  جمع آوری شهد و گرده گیاهان - تولید عسل - جمع آوری آب - نگهبانی - نگهداری از ملکه و لارو ها - تنظیم دمای کندو و نظافت کندو است .تقسیم وظایف بین زنبورهای کارگر تابع دو اصل ۱ - سن زنبور ۲- نیاز کندو  می باشد.

به طور مثال زنبورهای کارگر در سه روز اول تولدشان به نظافت کندو یا از ۲۱ روزگی تا

پایان عمر به کار های خارج از کندو یا اصطلاحا چرا مشغولند . قسمتهای مختلف بدن یک زنبور :

  1. سر : (چشمها- شاخک ها- ضمائم دهانی- مغز و غدد گوناگون )

  2.  سینه : ( بالها و پاها به آن اتصال دارند و مرکز حرکتی بدن زنبور است )

  3. شکم: ( دستگاه گوارش – تنفس و گردش خون – نیش یا زوائد تولید مثلی است)

  4. چشمها: دوعدد چشم مرکب با چندین عدسی در دو طرف سر و سه چشم بسیار ساده کوچک بر روی فرق سر

  5. دستگاه گوارش : شامل فک و خرطوم است .